Ông Lâm Tứ Khôi trong một lần đến Washington (Mỹ) - Ảnh: CTV

Thấy được lịch làm việc của ông mới chia sẻ sự nể phục của mấy anh em hướng dẫn viên đàn em: có những chuyến công tác trong vòng một tháng rưỡi ông cùng du khách bay đi Mỹ, từ bờ Đông sang bờ Tây, về lại đi ngay Hàn Quốc cùng nhóm khách khác, rồi bay sang Nhật Bản, rồi tiếp tục sang hai bờ nước Mỹ cùng những du khách Việt…

Đi nhiều như thế nhưng trời phú cho ông một thói quen ngủ rất tốt: cứ đặt lưng xuống là ngủ, dậy rất đúng giờ để chuẩn bị cho chương trình làm việc của một ngày mới, không bị ngầy ngật do lệch múi giờ cho dù vừa mới từ Mỹ về VN rồi hôm sau lại quay ngược sang Úc.

Ông cho biết đến với nghề du lịch khá trễ sau nhiều năm làm việc bằng vốn tiếng Anh học ở Đại học Huế. 15 năm trước ông bắt đầu làm việc cho Saigontourist như một hướng dẫn viên chuyên phục vụ du khách nước ngoài đến VN tham quan. Cái nghiệp mang ông đi chu du khắp nơi, chuyến công tác nước ngoài với tư cách một hướng dẫn viên dẫn đoàn đầu tiên cách đây gần 12 năm sang Singapore ngay trong dịp Tết Nguyên đán, rồi cứ thế trong ngần ấy năm ông và gia đình gần như chẳng có thời gian Tết bên nhau. “Du khách đi chơi Tết thì chính là lúc mình lên đường làm nhiệm vụ, có năm khởi hành đêm mùng 1 Tết, lúc thì sáng sớm mùng 2, gia đình muốn đi chơi, đoàn tụ bên nhau thì chọn thời điểm trước Tết hoặc sau Tết” - ông Khôi tâm sự. Ông Khôi chỉ nhớ mình đã đến gần 40 quốc gia và vùng lãnh thổ nhưng không thể nhớ chính xác mình đã đến vùng đất nào bao nhiêu lần, không nhớ đã phải thay bao nhiêu cuốn hộ chiếu...

Ông Khôi kể ngày xưa đi các nước chưa có người nói tiếng Việt nên hướng dẫn viên còn phải kiêm luôn phiên dịch. “Khổ nhất là đi Trung Quốc, hướng dẫn viên bản địa dùng tiếng Anh nên hiểu để dịch lại những tên nhân vật, địa danh từ phiên âm tiếng Anh sang tiếng Việt cho chính xác là toát mồ hôi” - ông Khôi cho hay.

Có lần ông cùng các cựu tù Côn Đảo và một số khách đi tàu du lịch cao cấp StarCruise từ VN sang Thái Lan. Tại chặng dừng chân ở Côn Đảo, nhóm các cựu tù thay phiên nhau hồi tưởng kể chuyện thời bị giam cầm, tra tấn ở đây làm cả đoàn ai cũng rơm rớm nước mắt. Hay lần ông sang Nga cùng đoàn cán bộ được đào tạo từ những năm tháng “dưới mái trường xã hội chủ nghĩa” khiến những ngày tháng ở Nga cùng đoàn trở nên ý nghĩa hơn bao giờ hết. Trong các nước ông từng đưa khách đến, có lẽ nhiều người ngạc nhiên nhất là đến Nam Phi (châu Phi) vì trong đầu họ cứ nghĩ nơi đây nghèo nàn, lạc hậu, toàn sa mạc, hoang mạc… nhưng đến nơi thì khách quá ngạc nhiên về độ sang trọng của những thành phố Nam Phi. Họ tiếp tục ngạc nhiên hơn khi rời khỏi các thành phố lớn thì chênh lệch giàu nghèo ở Nam Phi quá lớn.

Ông Khôi kể phần đông du khách VN sang đến Bắc Kinh (Trung Quốc) cứ nghĩ sẽ nhìn thấy hình ảnh các con đường tràn ngập xe đạp, người đông như kiến nhưng đến nơi họ lại không ngờ nơi này có cơ sở hạ tầng rộng lớn, đường sá rộng hoành tráng với hầu hết là ôtô. Trong khi ngược lại khi khách VN sang Bỉ, Hà Lan - những nơi nhiều khách VN đều nghĩ toàn nhà cao cửa rộng, ôtô ngập đường, người dân ăn mặc sang trọng thì lại chỉ thấy người dân đi xe đạp, trên đường có làn dành cho xe đạp, thậm chí còn có nhiều bãi xe đạp để dành cho du khách thuê. Nhiều người ngạc nhiên quá rồi lại hỏi: “Sao hoàn toàn ngược lại với những gì du khách nghĩ về đất nước ở châu Âu phát triển, họ toàn dùng thứ ngược lại ở bên mình”. Sang Mỹ, khách VN gần như sốc với “xe đò bay” (hàng không nội địa của Mỹ): máy bay thì cũ kỹ, tiếp viên lạnh lùng, bay mấy tiếng đồng hồ chỉ có ly nước, dịch vụ chẳng có gì… không bằng hàng không trong nước. Đã vậy xuống sân bay tìm được một xe đẩy định chất hành lý thì phải mất 4-5 USD thuê trong vài phút. Thất vọng, có khách buột miệng “coi vậy mà ở VN còn ngon hơn Mỹ”.

Nói về tour nước ngoài mà ông cứ tiếc về khả năng thu hút du khách nước ngoài của du lịch VN: “VN có nhiều cảnh quan đẹp, đặc biệt là biển tuyệt vời hơn nhiều nước nhưng chưa thu hút được nhiều khách. Phải có một chính sách thống nhất, dài hạn từ cơ quan quản lý du lịch cấp trung ương, làm sao cho sản phẩm du lịch VN cạnh tranh hơn nữa”.

Ông kể năm 2011 Tổng cục Du lịch Hàn Quốc nhận thấy lượng khách VN sang du lịch ngày càng đông họ đã chủ động chuyển cả brochure in thật đẹp bằng tiếng Việt gửi sang cho công ty du lịch VN, mời các công ty du lịch sang khảo sát tour, giới thiệu cảnh đẹp của họ. Ai cũng thấy đi du lịch Thái Lan ở khách sạn bốn sao, ăn ngày ba buổi, xe vận chuyển cả hành trình năm ngày… vậy mà giá dịch vụ tour trong những ngày ở Thái chỉ có 100 USD/khách, cộng thêm vé máy bay cũng chỉ hơn 300 USD, điều đó chứng tỏ các đối tác đã chịu lời ít hơn nhưng đổi lại họ có thể thu hút được một số lượng rất nhiều du khách. Trong khi ở VN, mạnh ai lấy được tiền thì tranh thủ: khách sạn, nhà xe, nhà hàng… rồi lại còn mất vệ sinh, chèo kéo, giật dọc… so sánh có lẽ khập khiễng nhưng đó là điều mà hình như ai cũng thấy. 

LÊ NAM