Thực tế lịch sử ngành hàng không thế giới đã cho thấy, có những chuyến bay “đi lạc”, lệch đường băng ngoài tầm kiểm soát không lưu hay những cuộc hạ cánh khẩn cấp đều là do phi công buồn ngủ.

Vừa qua, hãng hàng không Anh cũng bị một phen mất mặt khi phi công lái chuyến bay BA 142 từ New Delhi đến Lodon hạ cánh chậm có…13 tiếng. Nguyên nhân chính vì phi công từ chối bay tiếp khi không cưỡng lại cơn buồn ngủ khiến hành khách ngạc nhiên và vô cùng tức giận. Hy hữu hơn là trường hợp của chuyến bay VN545 của Việt Nam Airlines trong hành trình Hà Nội- Frankfurt, cả hai viên phi công đã ngủ quên trong buồng lái sau khi để chế độ lái tự động. Chiếc máy bay này đã bay không kiểm soát trên bầu trời Đông Âu. Rất may là sau khi mất liên lạc với mặt đất khoảng 1 giờ 5 phút thì hai phi công đã sực tỉnh khi không quân cộng hòa Czech bay áp sát hai bên máy bay. Hãng hàng không Go ở Hawai cũng đã từng “treo giò“ hai phi công vì họ đã ngủ gật trong suốt chuyến bay ngắn chỉ 45 phút với hành trình từ Honolulu tới Hawai. Có thể giải thích vì sao lại có hiện tượng trên?


Vì sao phi công hay buồn ngủ?

Thông thường trong một chuyến bay phải có hai phi công phụ trách bao gồm cơ trưởng và cơ phó. Khi chuyến bay cất cánh, cơ trưởng sẽ phụ trách giải quyết tất cả mọi việc lớn nhỏ trên máy bay. Cơ trưởng sẽ lái nhiều hơn trong khi cơ phó chủ yếu xem đường bay và liên lạc với các trạm không lưu khi qua không phận một nước khác. Công việc của họ khá bận rộn trong một không gian buồng lái yên tĩnh. Tuy nhiên, bạn đừng nghĩ rằng cơ trưởng và cơ phó thường nói chuyện phiếm với nhau để thư giãn nhé.


Mà trái lại, hai phi công của chúng ta không hề trò chuyện với nhau. Chính vì vậy, trong một khu vực chật hẹp, bốn bề chỉ là mây và gió và kèm theo đó là không có ai để truyện trò nên cơn buồn ngủ luôn ập đến đối với họ. Đó là chúng ta chưa kể trước khi bay, cơ trưởng còn phải thực hiện một số công tác nghiệp vụ như: kiểm tra máy móc máy bay, xem lượng xăng dầu, lưu ý bảng danh sách hành khách và hành lý, họp với phi hành đoàn và xem lịch trình dự định bay. Bấy nhiều việc đấy cũng đủ làm cơ trưởng mệt mói và đuối sức. Hơn thế nữa, những chuyến bay đêm cũng luôn là một trong những nguyên nhân mời gọi cơn buồn ngủ của họ.


Song song với việc chịu áp lực rất lớn từ nghề phi công, các phi công của chúng ta cũng rất hay mất ngủ vì lạ chỗ, không kịp lấy lại sức lực sau chuyến bay dài.


Khắc phục bằng cách nào?

Hiển nhiên thì ngủ gật là một hiện tượng sinh lí bình thường khi cơ thể làm việc quá sức. Mỗi khi cơ thể có dấu hiệu buồn ngủ, người ta thường hay chống chọi lại với nó để tiếp tục làm việc nhưng không mấy hiệu quả. Các chuyên gia của Viện Y Khoa Hàng Không Anh Quốc cũng tiết lộ rằng có rất nhiều phi công đã thú nhận họ từng ngủ gật đang khi lái phi cơ.

Nhận thấy tình hình không mấy khả quan khi các phi công hay ngủ gật, các cơ quan hàng không trên thế giới đã đưa ra những lời cảnh tỉnh cũng như báo động mức độ nguy hiểm của sự việc. Và có một vài giải pháp được đưa ra để khắc phục tình trạng này.

1. Giải pháp truyền thống là cơ phó sẽ lái khi cơ trưởng đã mệt và có dấu hiệu buồn ngủ. Tuy nhiên, trường hợp cả hai phi công đều ngủ trong một chuyến bay không phải là hiếm thấy.

2. Để giải quyết vấn nạn này, các nhà sáng chế đã chế tạo ra một cái máy đánh thức người đang chìm vào cơn ngủ gật. Máy này hoạt động rất đơn giản qua hành động kiểm soát phản ứng của da liên tiếp bằng cách cho một luồng điện rất yếu qua hai đầu điện tiếp giáp với ngón chân hay ngón tay của viên phi công đang lái máy bay. Khi nào viên phi công buồn ngủ, máy sẽ có cái que nhỏ đập vào ngón tay hay ngón chân để báo động. Chắc hẳn bạn cũng thắc mắc vì sao máy phát hiện được phi công đang buồn ngủ có phải không? Bởi vì, các nhà nghiên cứu đã khám phá ra rằng khi con người buồn ngủ thì sức đề kháng điện trên da người ấy sẽ rất cao.

Chiếc máy có tên là “Dormalert” nghĩa là “cảnh giác trước giấc ngủ”. Đây là một đóng góp rất to lớn và có ý nghĩa cho ngành hàng không thế giới.

3. Vào năm ngoái, ngành hàng không Ấn Độ đã gặp sự cố phi công của họ ngủ gật. Giải pháp mới mà hàng không Ấn Độ đưa ra để chống chọi với cơn mệt mỏi trên chuyến bay là phi công có thể chuyện trò với đoàn tiếp viên. Theo đó, cứ mỗi nửa giờ thì đoàn tiếp viên nội địa sẽ chuyện trò với phi công, điều đó sẽ giúp họ giữ được đầu óc luôn tỉnh táo. Lúc đó, loa trong buồng lái sẽ chỉnh âm lượng cao hơn một chút để phi công vừa trò chuyện vừa có thể nhận được những thông tin cần thiết cho chuyến bay.


Trên đây là những giải pháp tối ưu nhằm tiễn cơn buồn ngủ của các phi công. Tùy theo mỗi hãng hàng không mà họ có từng cách áp dụng riêng. Nhưng cách tốt nhất là cần phải  có thời gian để hai phi công chính lấy lại sức sau mỗi chuyến bay cũng như giảm bớt áp lực trong công việc. Có như vậy, họ mới thực sự khỏe mạnh và tỉnh táo trên mỗi chuyến bay.